કરવેરા
નવો GST સ્લેબ 2026: 5%, 18%, 40% ની પૂરી GST રેટ લિસ્ટ
GST સ્લેબ 2026: હવે 5%, 18% અને 40%; 12% અને 28% ના સ્લેબ ખતમ. સાબુ, ઘી, TV, સિમેન્ટ, દવાઓની નવી GST rate list અને દુકાનના બિલ પર તેની અસર.
ટૂંકમાં
2026 માં GST ના મુખ્ય સ્લેબ 5% અને 18% છે, અને અમુક પસંદગીની luxury અને de-merit વસ્તુઓ પર 40%. આ 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી લાગુ છે, જ્યારે 12% અને 28% ના સ્લેબ દૂર કરાયા. સોના-ચાંદી પર 3% અને કાચા હીરા પર 0.25% જેવા ખાસ દર ચાલુ છે. PIB રિલીઝ મુજબ 57th GST Council meeting માં સ્લેબ બદલાયા નથી.
- 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી GST ના મુખ્ય દર 5% અને 18% છે; 40% ફક્ત પસંદગીની de-merit અને luxury વસ્તુઓ પર.
- વાળનું તેલ, સાબુ, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ, સાઇકલ, વાસણો, ઘી, માખણ, નમકીન, ચોકલેટ જેવી વસ્તુઓ 12% કે 18% થી ઘટીને 5% પર આવી.
- AC, 32 ઇંચથી મોટા TV, ડિશવોશર, નાની કાર, 350cc સુધીની મોટરસાઇકલ અને સિમેન્ટ 28% થી ઘટીને 18% પર આવ્યા.
- UHT દૂધ, પેક્ડ પનીર-છેના અને રોટલી-પરોઠા જેવી ભારતીય રોટલીઓ NIL પર; વ્યક્તિગત life અને health insurance પર GST નથી.
- PIB રિલીઝ મુજબ ઑક્ટોબર 2026 ની 57th GST Council meeting માં સ્લેબ બદલાયા નથી, ફક્ત અમુક સ્પષ્ટતાઓ અને પસંદગીના રેટ ફેરફારોની ભલામણ થઈ.
22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી GST નો સૌથી મોટો ફેરફાર લાગુ છે, જેને “GST 2.0” કે “Next-Gen GST” કહેવાયો. ચાર સ્લેબ (5%, 12%, 18%, 28%) ની જગ્યાએ હવે મુખ્યત્વે બે દર છે — 5% અને 18% — અને અમુક પસંદગીની વસ્તુઓ પર 40%.
આ નિર્ણય 3 સપ્ટેમ્બર 2025 ની 56th GST Council meeting માં થયો હતો. 8 ઑક્ટોબર 2026 ની 57th meeting માં સ્લેબ બદલાયા નથી (ફક્ત અમુક સ્પષ્ટતાઓ અને પસંદગીના ફેરફારોની ભલામણ થઈ), એટલે આજે પણ આ જ માળખું લાગુ છે. (57th meeting ના બધા નિર્ણયો અહીં વાંચો)
આ લેખમાં દરેક ઉદાહરણ PIB ની સત્તાવાર પ્રેસ રિલીઝમાંથી છે.
નવા રેટથી બિલ બનાવવું છે? ફ્રી GST બિલ મેકર માં દરેક લાઇન પર તેનો GST રેટ (5%, 18%, 40% કે બીજો કોઈ) નાખો; CGST + SGST કે IGST આપોઆપ વહેંચાઈ જાય છે.
નવું GST માળખું એક નજરમાં
| સ્લેબ | કોના પર | ઉદાહરણ |
|---|---|---|
| 0% (NIL) | પાયાની જરૂરિયાતની વસ્તુઓ | UHT દૂધ, પેક્ડ પનીર/છેના, રોટલી-પરોઠા, ઘણી જીવનરક્ષક દવાઓ |
| 5% (merit rate) | રોજબરોજની જરૂરી વસ્તુઓ | સાબુ, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ, ઘી, માખણ, નમકીન, સાઇકલ, ટ્રેક્ટર, મોટાભાગની દવાઓ |
| 18% (standard rate) | મોટાભાગનો માલ અને સેવાઓ | AC, TV, સિમેન્ટ, નાની કાર, 350cc સુધીની મોટરસાઇકલ, મોટાભાગની સેવાઓ |
| 40% (de-merit rate) | પસંદગીની luxury અને નુકસાનકારક વસ્તુઓ | ગળ્યા aerated drinks, મોટી કાર, 350cc થી ઉપરની મોટરસાઇકલ, યૉટ |
| ખાસ દર | કીમતી ધાતુ અને રત્નો | સોના-ચાંદી 3%, કાચા હીરા 0.25% |
12% અને 28% ના સ્લેબ દૂર કરાયા. 12% વાળો મોટાભાગનો માલ 5% માં ગયો, અને 28% વાળો મોટાભાગનો 18% માં.
જૂના અને નવા GST સ્લેબ (Old vs New GST Slab 2026)
| 22 સપ્ટેમ્બર 2025 પહેલાં | 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી (2026 માં લાગુ) | |
|---|---|---|
| સ્લેબ | 0%, 5%, 12%, 18%, 28% | 0%, 5%, 18%, 40% |
| જરૂરી વસ્તુઓ | 5% કે 12% | મોટાભાગે 5% કે 0% |
| સામાન્ય માલ અને સેવાઓ | 18% | 18% |
| AC, TV, સિમેન્ટ, નાની કાર | 28% | 18% |
| luxury અને નુકસાનકારક વસ્તુઓ | 28% + cess | 40% |
| સોના-ચાંદી | 3% | 3% |
એટલે કે GST કેટલો ઘટ્યો નો સીધો જવાબ: જે માલ 12% પર હતો, તેમાંથી મોટાભાગનો હવે 5% પર છે (7 ટકા પોઇન્ટ ઓછો), અને 28% વાળો મોટાભાગનો માલ હવે 18% પર (10 ટકા પોઇન્ટ ઓછો). કોઈ એક આઇટમનો સાચો દર તેના HSN કોડથી નક્કી થાય છે — કોડ કેવી રીતે જોવો: HSN Code એટલે શું.
શું સસ્તું થયું: શ્રેણી પ્રમાણે
રોજબરોજનો ઘરવપરાશનો સામાન: 12% કે 18% થી 5%
- વાળનું તેલ, નહાવાનો સાબુ, શેમ્પૂ
- ટૂથબ્રશ અને ટૂથપેસ્ટ
- સાઇકલ
- ટેબલવેર, કિચનવેર અને બીજાં ઘરવપરાશનાં વાસણ-સામાન
ખાણી-પીણીનો સામાન: 12% કે 18% થી 5%
- પેક્ડ નમકીન અને ભુજિયા
- સૉસ, પાસ્તા, ઇન્સ્ટન્ટ નૂડલ્સ
- ચોકલેટ, કૉફી, કૉર્નફ્લેક્સ
- માખણ અને ઘી
- Preserved meat
5% કે 18% થી NIL
- UHT (Ultra-High Temperature) દૂધ
- પહેલેથી પેક અને લેબલ વાળું છેના કે પનીર
- બધી ભારતીય રોટલીઓ: ચપાતી, રોટલી, પરોઠા, પરોટા વગેરે (પરોઠા-પરોટા પહેલાં 18% પર હતા)
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને વાહનો: 28% થી 18%
- એર-કન્ડિશનર
- 32 ઇંચથી મોટા TV (32 ઇંચ સુધીના પહેલેથી 18% પર હતા; હવે બધા TV 18% પર)
- ડિશવોશર
- નાની કાર
- 350cc કે તેનાથી ઓછી મોટરસાઇકલ
બાંધકામ સામગ્રી
- સિમેન્ટ: 28% થી 18%
- માર્બલ અને ટ્રાવર્ટાઇન બ્લોક, ગ્રેનાઇટ બ્લોક: 12% થી 5%
ખેતીવાડી: 12% થી 5%
- ટ્રેક્ટર
- ખેતરની તૈયારી, કાપણી, થ્રેશિંગનાં મશીન, ભૂસું/ચારો બેલર, ઘાસ કાપવાનું મશીન, કમ્પોસ્ટિંગ મશીન
દવાઓ અને વીમો
- 33 જીવનરક્ષક દવાઓ: 12% થી NIL
- કેન્સર, દુર્લભ અને ગંભીર બીમારીઓની 3 દવાઓ: 5% થી NIL
- બાકીની બધી દવાઓ: 12% થી 5%
- બધા વ્યક્તિગત life insurance (term, ULIP, endowment) અને health insurance (family floater અને વરિષ્ઠ નાગરિકોની પૉલિસી સહિત): GST માંથી મુક્તિ
હસ્તકલા અને કાપડ ઉદ્યોગ
- હસ્તકલા, intermediate leather goods: 12% થી 5%
- Man-made fibre: 18% થી 5%, man-made yarn: 12% થી 5%
નવા રેટથી ટેક્સ કાઢવો છે? ફ્રી GST કેલ્ક્યુલેટર માં રકમ અને રેટ નાખો, કે ફ્રી GST બિલ જનરેટર થી સીધું બિલ બનાવી લો, સાઇન-અપ વગર.
40% સ્લેબમાં શું છે
40% ફક્ત એ વસ્તુઓ પર છે જેને સરકારે નુકસાનકારક કે વૈભવની શ્રેણીમાં મૂકી છે:
- ખાંડ ભેળવેલાં aerated waters અને બીજાં ગળ્યાં, caffeinated પીણાં
- નાની કારની મર્યાદાથી મોટી કાર, SUV અને hybrid
- 350cc થી ઉપરની મોટરસાઇકલ
- યૉટ અને pleasure craft, ખાનગી ઉપયોગનાં વિમાન
- કસીનો, રેસ ક્લબ, સટ્ટો, લૉટરી, online money gaming
પાન મસાલા, ગુટખા, સિગારેટ અને બીજાં તમાકુ ઉત્પાદનોના નિયમો બાકીના માલથી અલગ છે, અને 22 સપ્ટેમ્બર 2025 પછી તેમાં અલગથી ફેરફારો થતા રહ્યા છે. તમાકુ ઉત્પાદનો વેચો છો તો આજનો રેટ અને cess તાજા સત્તાવાર નોટિફિકેશનમાંથી જુઓ અને તમારા CA પાસેથી ખાતરી કરો.
તમારી દુકાનના બિલ પર અસર
1. આઇટમ માસ્ટરમાં GST રેટ અપડેટ કરો
બિલ પર રેટ એ જ લાગે છે જે આઇટમના HSN કોડ નો છે. જો તમારા સૉફ્ટવેર કે રજિસ્ટરમાં કોઈ આઇટમ પર હજુ પણ 12% કે 28% લખેલું છે, તો તે ખોટું બિલ બનાવશે. દરેક આઇટમનો HSN અને નવો રેટ એક વાર મેળવીને જોઈ લો.
2. તારીખથી રેટ નક્કી થાય છે
22 સપ્ટેમ્બર 2025 કે તે પછીની સપ્લાય પર નવો રેટ લાગે છે. તે પહેલાંનાં બિલ જૂના રેટ પર જ સાચાં છે — જૂનાં બિલ બદલવાની જરૂર નથી.
3. CGST + SGST ની વહેંચણી
રાજ્યની અંદર વેચાણ પર દર બે સરખા ભાગમાં વહેંચાય છે:
| રેટ | CGST | SGST | કે IGST (બીજા રાજ્યમાં) |
|---|---|---|---|
| 5% | 2.5% | 2.5% | 5% |
| 18% | 9% | 9% | 18% |
| 40% | 20% | 20% | 40% |
પૂરું ઉદાહરણ જુઓ: GST બિલ કેવી રીતે બનાવવું, સ્ટેપ બાય સ્ટેપ. ઝડપી હિસાબ માટે અમારું GST calculator વાપરો.
4. જૂના સ્ટૉકનું ITC
ધારો કે તમે ઘી 12% પર ખરીદ્યું હતું અને હવે 5% પર વેચો છો. ખરીદીનું ITC મળતું રહેશે અને આગળના વેચાણના ટેક્સમાં વપરાશે, પણ વેચાણ પર ટેક્સ ઓછો થવાથી થોડું ITC ક્રેડિટ લેજરમાં જમા રહી શકે છે. ધ્યાન રાખો: જ્યારે ખરીદેલો અને વેચેલો માલ એક જ હોય, ત્યારે રેટ ઘટવાથી જમા ITC નું inverted duty refund સામાન્ય રીતે મળતું નથી (Circular 135/05/2020-GST). Refund ત્યારે બને છે જ્યારે ઇનપુટ પરનો રેટ વેચાણના માલ કરતાં ઊંચો હોય — તમારા કેસમાં CA પાસેથી ખાતરી કરો.
5. Composition dealer પર અસર નથી
Composition scheme વાળા પોતાના ટર્નઓવર પર નક્કી દરે ટેક્સ ભરે છે અને Bill of Supply આપે છે; ગ્રાહક પાસેથી GST લેતા નથી. એટલે તેમના બિલ પર આ સ્લેબ છપાતા નથી.
VyapRise માં નવા રેટ કેવી રીતે લગાવવા
VyapRise માં દરેક આઇટમ પર HSN અને GST રેટ સેવ રહે છે, અને બિલ બનાવતી વખતે એ જ રેટ આપોઆપ લાગે છે. નવા રેટ લગાવવાની બે રીત:
- એક-એક આઇટમ: આઇટમ ખોલો, GST રેટ બદલો, સેવ કરો. આગલા બિલથી નવો રેટ લાગશે; જૂનાં બિલ જેવાં હતાં તેવાં જ રહેશે.
- ઘણી બધી આઇટમ: આઇટમની લિસ્ટ Excel/CSV માં બનાવીને import કરો — કોડ, HSN, GST રેટ, કિંમત બધું એકસાથે.
રાજ્યની અંદર કે બહારના વેચાણ પ્રમાણે CGST + SGST કે IGST આપોઆપ વહેંચાય છે. આ બધું કેવી રીતે કામ કરે છે, અને Free પ્લાનમાં શું મળે છે: GST બિલિંગ સૉફ્ટવેર.
તમારી દુકાન પ્રમાણે પણ જુઓ: કરિયાણા સ્ટોર બિલિંગ સૉફ્ટવેર (બારકોડ અને ઉધાર ખાતું), કપડાંની દુકાનનું બિલિંગ સૉફ્ટવેર (સાઇઝ અને કલર) અને મોબાઇલ શૉપ બિલિંગ સૉફ્ટવેર (દરેક ફોનનો IMEI).
સ્ત્રોત
આ ગાઇડ પાછળનું સત્તાવાર લખાણ, સરકારી સાઇટો પર (લિંક 29 ઑક્ટોબર 2026 ના રોજ તપાસી):
- GST Council: 56th meeting ની ભલામણો, PIB પ્રેસ રિલીઝ (3 સપ્ટેમ્બર 2025, PDF)
- PIB: 57th GST Council meeting ની ભલામણો (8 ઑક્ટોબર 2026)
- CBIC: માલ અને સેવાઓના GST દર
આ લેખ માહિતી માટે છે; કોઈ આઇટમનો ચોક્કસ રેટ તેના HSN અને તાજા નોટિફિકેશનથી નક્કી કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
2026 માં GST ના કેટલા સ્લેબ છે?
મુખ્યત્વે ત્રણ: 5% (merit rate, જરૂરી વસ્તુઓ), 18% (standard rate, મોટાભાગનો માલ અને સેવાઓ) અને 40% (અમુક પસંદગીની de-merit અને luxury વસ્તુઓ). આ ઉપરાંત 0% (NIL) અને અમુક ખાસ દર, જેમ કે સોના-ચાંદી પર 3%, ચાલુ છે. 12% અને 28% ના સ્લેબ 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી દૂર કરાયા.
નવા GST સ્લેબ ક્યારથી લાગુ છે?
5%, 18% અને 40% વાળું માળખું 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી લાગુ છે; તેનો નિર્ણય 3 સપ્ટેમ્બર 2025 ની 56th GST Council meeting માં થયો હતો. PIB રિલીઝ મુજબ ઑક્ટોબર 2026 ની 57th meeting માં સ્લેબ બદલાયા નથી, એટલે 2026 માં પણ આ જ GST rate list ચાલે છે.
12% અને 28% વાળો માલ હવે કયા સ્લેબમાં છે?
12% વાળો મોટાભાગનો માલ 5% માં ગયો (જેમ કે ઘી, માખણ, નમકીન, ટ્રેક્ટર, દવાઓ), અને થોડો 18% માં. 28% વાળો મોટાભાગનો માલ 18% માં આવ્યો (જેમ કે AC, TV, સિમેન્ટ, નાની કાર), અને અમુક luxury કે de-merit વસ્તુઓ 40% માં (જેમ કે મોટી કાર, 350cc થી ઉપરની મોટરસાઇકલ, ગળ્યા aerated drinks). દરેક આઇટમનો રેટ તેના HSN કોડથી નક્કી થાય છે, એટલે બિલ બનાવતા પહેલાં તમારા HSN નો રેટ જોઈ લો.
શું 57th GST Council meeting માં રેટ બદલાયા?
સ્લેબ બદલાયા નથી. PIB રિલીઝ મુજબ 8 ઑક્ટોબર 2026 ની 57th meeting માં અમુક સ્પષ્ટતાઓ આવી, જેમ કે ઇસબગુલ પર NIL GST અને heading 9503 ના બધા રમકડાં પર એક સરખો રેટ, અને અમુક પસંદગીના ફેરફારોની ભલામણ થઈ (જેમ કે re-treaded tractor tyres નો રેટ નવા ટાયર જેટલો). આ નોટિફિકેશન પછી જ લાગુ થશે — તમારી આઇટમનો રેટ સત્તાવાર નોટિફિકેશન કે CA પાસેથી ખાતરી કરો.
સિમેન્ટ પર હવે કેટલો GST છે?
સિમેન્ટ પર GST 22 સપ્ટેમ્બર 2025 થી 18% છે, જે પહેલાં 28% હતો.
દવાઓ પર કેટલો GST લાગે છે?
56th meeting પછી 33 જીવનરક્ષક દવાઓ 12% થી NIL પર, અને કેન્સર, દુર્લભ અને ગંભીર બીમારીઓની 3 દવાઓ 5% થી NIL પર આવી. બાકીની બધી દવાઓ 12% થી ઘટીને 5% પર છે.
જૂના 12% પર ખરીદેલો માલ હવે 5% પર વેચીએ તો ITC નું શું થશે?
ખરીદીનું ITC મળતું રહેશે અને આગળના વેચાણના ટેક્સમાં વપરાશે. પણ એક જ માલ પર રેટ ઘટવાથી જમા થયેલા ITC નું inverted duty refund (કલમ 54(3)) સામાન્ય રીતે મળતું નથી, કારણ કે ખરીદેલો અને વેચેલો માલ એક જ છે (Circular 135/05/2020-GST). Refund ત્યારે બને છે જ્યારે ઇનપુટ પરનો રેટ વેચાણના માલ કરતાં ઊંચો હોય — તમારા કેસમાં CA પાસેથી ખાતરી કરો.