કરવેરા
GST બિલ કેવી રીતે બનાવવું? 8 સ્ટેપ અને ઉદાહરણ
GST બિલ કેવી રીતે બનાવવું: GSTIN, HSN, ટેક્સેબલ વેલ્યુ અને CGST-SGST કે IGST ભરવાના 8 સ્ટેપ, પૂરું ઉદાહરણ. ફ્રી GST બિલ મેકરથી સાઇન-અપ વગર PDF બનાવો.
ટૂંકમાં
GST બિલ બનાવવા માટે તમારું નામ, સરનામું અને GSTIN, સળંગ બિલ નંબર અને તારીખ, ગ્રાહકની વિગત, અને દરેક આઇટમનો HSN, જથ્થો, રેટ અને ટેક્સેબલ વેલ્યુ લખો. પછી તમારા રાજ્યમાં વેચાણ પર CGST + SGST અને બીજા રાજ્યમાં IGST લગાવો, અને કુલ રકમ તથા સહી સાથે બિલ પૂરું કરો.
- તમારા રાજ્યની અંદર વેચાણ પર CGST + SGST (અડધો-અડધો) અને બીજા રાજ્યમાં વેચાણ પર પૂરા દરનો IGST લાગે છે; તે પ્લેસ ઓફ સપ્લાયથી નક્કી થાય છે.
- ટેક્સ ડિસ્કાઉન્ટ બાદ કર્યા પછીની ટેક્સેબલ વેલ્યુ પર લાગે છે, અને અલગ-અલગ GST દરવાળી આઇટમનો ટેક્સ અલગ-અલગ ગણાય છે.
- ઇન્વોઇસ નંબર સળંગ, નાણાકીય વર્ષમાં યુનિક અને વધુમાં વધુ 16 અક્ષરનો હોવો જોઈએ; ફક્ત અક્ષર, આંકડા, - અને / વાપરી શકાય.
- માલનું બિલ માલ મોકલતી વખતે અથવા તે પહેલાં બનવું જોઈએ; સેવાનું બિલ સામાન્ય રીતે સેવા આપ્યાના 30 દિવસમાં.
- સાચું GST Invoice જ ખરીદનારની ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો આધાર છે; ખોટા GSTIN અથવા ખોટા ટેક્સથી તેની ITC અટકી શકે છે.
GST બિલ કેવી રીતે બનાવવું? દરેક GST બિલ (ટેક્સ ઇન્વોઇસ) માં તમારી અને ગ્રાહકની વિગત, દરેક આઇટમનો HSN કોડ, ટેક્સેબલ વેલ્યુ અને અલગથી લખેલો GST હોય છે. નીચે 8 સ્ટેપમાં પૂરી રીત અને એક ઉદાહરણ છે. અત્યારે એક બિલ બનાવવું હોય તો ફ્રી GST બિલ મેકર માં ભરો, ટેક્સ આપમેળે ગણાય છે અને PDF સાઇન-અપ વગર ડાઉનલોડ થાય છે.
GST Invoice નું મહત્વ
એક સાચું GST Invoice ફક્ત એક બિલ નથી. તે ત્રણ વસ્તુઓનો આધાર છે:
- તમારી GST જવાબદારી — આ જ બિલથી તમારું GSTR-1 બને છે.
- ખરીદનારની ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) — બિલ સાચું ન હોય તો તે તેના GSTR-2B માં દેખાતું નથી.
- પેમેન્ટની વસૂલાત — વિવાદ થાય ત્યારે આ જ પુરાવો છે.
નિયમો વિરુદ્ધ બનેલું બિલ પેનલ્ટીનું કારણ બની શકે છે, અને તેનાથી મોટું નુકસાન એ છે કે ખરીદનાર આવતી વખતે તમારી પાસેથી માલ લેતા પહેલાં વિચારશે.
GST Invoice બનાવવાના 8 સ્ટેપ
સ્ટેપ 1: તમારી વિગત
સૌથી ઉપર ધંધાનું નામ, સરનામું અને GSTIN — બરાબર એવું જ જેવું GST રજિસ્ટ્રેશનમાં છે. શીર્ષકમાં સ્પષ્ટ “Tax Invoice” લખો.
સ્ટેપ 2: ઇન્વોઇસ નંબર અને તારીખ
નંબર સળંગ હોય, નાણાકીય વર્ષમાં ફરી ન આવે, અને 16 અક્ષરથી લાંબો ન હોય. મોટા ભાગના લોકો વર્ષને નંબરમાં મૂકે છે, જેમ કે INV/26-27/0001, અને 1 એપ્રિલથી નવી સિરીઝ શરૂ કરે છે.
સ્ટેપ 3: ગ્રાહકની વિગત
ગ્રાહકનું નામ, સરનામું અને GSTIN (જો રજિસ્ટર્ડ હોય). અનરજિસ્ટર્ડ ગ્રાહકના બિલની ટેક્સેબલ વેલ્યુ 50,000 રૂપિયા કે તેથી વધુ હોય, તો તેનું નામ, સરનામું, ડિલિવરીનું સરનામું અને રાજ્યનું નામ તથા કોડ ફરજિયાત છે. ડિલિવરીનું સરનામું બિલિંગ સરનામાથી અલગ હોય તો તે પણ લખો.
સ્ટેપ 4: પ્લેસ ઓફ સપ્લાય
માલ સામાન્ય રીતે જે રાજ્યમાં ડિલિવર થાય છે, તે જ પ્લેસ ઓફ સપ્લાય છે. આ જ નક્કી કરે છે કે કયો ટેક્સ લાગશે.
| સ્થિતિ | ટેક્સ | 18% ના દરે |
|---|---|---|
| વેચનાર અને પ્લેસ ઓફ સપ્લાય એક જ રાજ્યમાં | CGST + SGST | 9% + 9% |
| પ્લેસ ઓફ સપ્લાય બીજા રાજ્યમાં | IGST | 18% |
| કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (વિધાનસભા વગરના) ની અંદર | CGST + UTGST | 9% + 9% |
| એક્સપોર્ટ અથવા SEZ ને સપ્લાય | IGST (અથવા LUT પર ટેક્સ વગર) | 18% અથવા 0% |
સ્ટેપ 5: આઇટમની લાઇનો
દરેક લાઇનમાં આઇટમનું નામ, HSN (માલ) અથવા SAC (સેવા) કોડ, જથ્થો, યુનિટ, રેટ અને ડિસ્કાઉન્ટ. HSN ના આંકડા તમારા ટર્નઓવર પર આધાર રાખે છે — વિગત GST Invoice Rules માં છે.
સ્ટેપ 6: ટેક્સેબલ વેલ્યુ અને ટેક્સ
ડિસ્કાઉન્ટ બાદ કર્યા પછી જે રકમ બચે, તે જ ટેક્સેબલ વેલ્યુ છે. ટેક્સ તેના પર જ લાગે છે. અલગ-અલગ દરવાળી આઇટમનો ટેક્સ અલગ-અલગ ગણો અને બિલ પર દર પ્રમાણે બતાવો. હિસાબ હંમેશાં પૈસાના બે દશાંશ સુધી રાખો અને રાઉન્ડ-ઓફ ફક્ત છેલ્લી રકમ પર કરો.
સ્ટેપ 7: કુલ રકમ
ટેક્સેબલ વેલ્યુ + ટેક્સ + (જો હોય તો) ભાડા જેવા ચાર્જ, પછી રાઉન્ડ-ઓફ. કુલ રકમ આંકડા અને શબ્દો બંનેમાં લખો.
સ્ટેપ 8: સહી અને કોપી
વેચનાર અથવા અધિકૃત વ્યક્તિની સહી. માલના બિલની ત્રણ કોપી બને છે — Original (ગ્રાહક), Duplicate (ટ્રાન્સપોર્ટર), Triplicate (તમે). સેવાના બિલની બે.
અત્યારે GST બિલ બનાવવું છે? ફ્રી GST બિલ જનરેટર માં ભરો: CGST-SGST કે IGST આપમેળે લાગે છે અને PDF તરત, સાઇન-અપ વગર.
એક પૂરું ઉદાહરણ
અમદાવાદ (ગુજરાત) નો એક વેપારી ગાંધીનગર (ગુજરાત) ના રજિસ્ટર્ડ ગ્રાહકને બે આઇટમ વેચે છે. ધારો કે આઇટમ A પર 18% અને આઇટમ B પર 5% GST છે.
| આઇટમ | જથ્થો × રેટ | રકમ | ડિસ્કાઉન્ટ | ટેક્સેબલ વેલ્યુ | GST | CGST | SGST |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| આઇટમ A | 25 × ₹320 | ₹8,000 | 5% = ₹400 | ₹7,600 | 18% | ₹684 | ₹684 |
| આઇટમ B | 40 × ₹95 | ₹3,800 | — | ₹3,800 | 5% | ₹95 | ₹95 |
| કુલ | ₹11,800 | ₹400 | ₹11,400 | ₹779 | ₹779 |
- કુલ ટેક્સ: ₹779 + ₹779 = ₹1,558
- બિલની કુલ રકમ: ₹11,400 + ₹1,558 = ₹12,958
- શબ્દોમાં: બાર હજાર નવસો અઠ્ઠાવન રૂપિયા પૂરા
જો આ જ માલ ઉદયપુર (રાજસ્થાન) જાય, તો આઇટમ A પર IGST ₹1,368 અને આઇટમ B પર IGST ₹190 લાગે. કુલ ટેક્સ એ જ ₹1,558, કુલ રકમ એ જ ₹12,958 — બસ ટેક્સનું નામ અને ભાગ બદલાઈ જાય.
GST બિલ બનાવતી વખતે થતી સામાન્ય ભૂલો
- ડિસ્કાઉન્ટ પહેલાંની રકમ પર ટેક્સ. ઉપર આઇટમ A માં ₹8,000 પર ટેક્સ લગાવવાથી ₹72 વધારે વસૂલ થાત.
- બધી આઇટમ પર એક જ દર લગાવી દેવો. 5% વાળી આઇટમ પર 18% લગાવવાથી ગ્રાહકને નુકસાન અને તમારા રિટર્નમાં ગરબડ.
- રાજ્ય જોયા વગર CGST + SGST. બીજા રાજ્યના વેચાણ પર આ ભૂલ સૌથી મોંઘી છે — સાચો ટેક્સ ભરવો પડે છે અને ખોટાનું રિફંડ અલગથી.
- ગ્રાહકનો GSTIN જૂના બિલમાંથી કોપી કરવો. ગ્રાહકે નવું રજિસ્ટ્રેશન લીધું હોય તો જૂનો GSTIN ખોટો થઈ જાય છે.
- એક નંબર બે વાર. બે કાઉન્ટર અથવા બે બિલ-બુક હોય તો અલગ સિરીઝ રાખો, જેમ કે
A/0001અનેB/0001. - માલ પહેલાં, બિલ પછી. માલનું બિલ માલની સાથે જવું જોઈએ.
VyapRise માં GST Invoice કેવી રીતે બનાવવું
એક વારનું સેટઅપ:
- Company Settings માં GSTIN, રાજ્ય, સરનામું અને લોગો ભરો. બેંક ખાતા સાથે UPI ID ઉમેરો, જેથી બિલ પર ‘Scan to Pay’ QR છપાય.
- Customers માં ગ્રાહક ઉમેરો — GSTIN અને રાજ્ય સાથે. ઉધારની મુદત (Credit period) નાખો તો બિલ પર ડ્યુ ડેટ આપમેળે આવે છે.
- Products માં આઇટમ ઉમેરો — HSN, GST %, યુનિટ અને વેચાણનો રેટ.
- Document Prefixes માં બિલ નંબરનો પ્રીફિક્સ નક્કી કરો.
દરેક બિલ:
- Sale Invoices ખોલો અને Create Sale Invoice પર ક્લિક કરો.
- ગ્રાહક પસંદ કરો. પ્લેસ ઓફ સપ્લાય અને CGST + SGST કે IGST આપમેળે નક્કી થઈ જાય છે.
- આઇટમ ઉમેરો — નામથી શોધીને અથવા બારકોડ સ્કેનરથી. ડિસ્કાઉન્ટ અને ભાડા જેવા ચાર્જ નાખો.
- સેવ કરો. નંબર આપમેળે લાગે છે, અને ટેક્સ તથા રાઉન્ડ-ઓફ ગણાયેલા આવે છે.
- પ્રિન્ટ કરો અથવા PDF ડાઉનલોડ કરો. ફોન પર શેર બટનથી PDF WhatsApp પર જાય છે.
ફક્ત ફોનથી બિલ બનાવવું છે? તેના સ્ટેપ અલગથી: GST Bill Kaise Banaye Mobile Se.
સેલ્સ ઇન્વોઇસ Free પ્લાન પર પણ બને છે; મહિનાની મર્યાદા પ્રાઇસિંગ પેજ પર છે. GSTR-1, GSTR-3B અને HSN સારાંશની રિપોર્ટ Pro પ્લાનમાં છે (PDF, CSV અને Excel). Pro નું GST ફાઇલિંગ ડેસ્ક GSTR-1 ની JSON પોર્ટલના નિયમોથી ચકાસે છે અને CA ને મોકલી શકે છે; રિટર્ન તમે અથવા તમારા CA પોર્ટલ પર ફાઇલ કરો છો — VyapRise ફાઇલ કરતું નથી. VyapRise માં E-Invoice (IRN) બનતું નથી. સેવ કરેલું બિલ ગ્રાહકને ઈમેલ થઈ શકે છે, અને “Copy link” થી એવી લિંક પણ મોકલી શકો છો જે ખોલીને ગ્રાહક PDF લે અને UPI થી પેમેન્ટ કરે.
આગળ શું કરવું
એક બિલ અત્યારે બનાવવું હોય તો ફ્રી ઇન્વોઇસ જનરેટર થી સાઇન-અપ વગર PDF બનાવો, અથવા ઓનલાઇન GST બિલ પેજ જુઓ. રોજનાં બિલ, સ્ટોક અને GST રિપોર્ટ એક જ જગ્યાએ રાખવાં હોય તો GST બિલિંગ સોફ્ટવેર વાળું પેજ જુઓ — તેમાં Free પ્લાનમાં શું મળે છે અને સોફ્ટવેર પસંદ કરતી વખતે શું પૂછવું, બંને છે.
આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. GST ના દર અને નિયમો જાહેરનામાંથી બદલાતા રહે છે — તમારી આઇટમનો દર અને તમારા ધંધાને લાગુ નિયમ તમારા CA પાસે ખાતરી કરી લો.
સ્રોત
આ ગાઇડ પાછળનું સત્તાવાર લખાણ, સરકારી સાઇટ્સ પર (લિંક 29 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ ચકાસી):
વીડિયો: VyapRise માં આ કામ (હિન્દીમાં)
Sales — GST बिल, पेमेंट, Quotation और Credit Note · 2:13
VyapRise માં આ કામ કેવી રીતે થાય છે
એક વાર સેટઅપ, પછી દરેક બિલ ઝડપી
કંપની, ગ્રાહક અને આઇટમ (HSN, GST %) એક વાર સેવ કરો; બિલ બનાવતી વખતે બધું આપમેળે ભરાય છે.
સાચો ટેક્સ આપમેળે
પ્લેસ ઓફ સપ્લાયથી CGST + SGST કે IGST, અને ડિસ્કાઉન્ટ પછીની વેલ્યુ પર ટેક્સ — દરેક દરનો અલગ હિસાબ.
પ્રિન્ટ, PDF અને UPI QR
9 પ્રિન્ટ લેઆઉટ, Original/Duplicate કોપી, લોગો, સહી અને 'Scan to Pay' UPI QR.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
GST બિલ કેવી રીતે બને છે?
GST બિલ પર ઉપર તમારું નામ, સરનામું અને GSTIN, પછી સળંગ બિલ નંબર અને તારીખ, ગ્રાહકનું નામ, સરનામું અને GSTIN (રજિસ્ટર્ડ હોય તો), દરેક આઇટમનો HSN કોડ, જથ્થો, રેટ અને ટેક્સેબલ વેલ્યુ લખાય છે. તેના પર તમારા રાજ્યમાં CGST + SGST અથવા બીજા રાજ્યમાં IGST ઉમેરીને કુલ રકમ અને સહી સાથે બિલ પૂરું થાય છે.
GST બિલનું ફોર્મેટ કેવું હોય છે?
GST બિલની કોઈ એક સરકારી ડિઝાઇન નથી, પણ Rule 46 ના ફીલ્ડ ફરજિયાત છે: વેચનારનું નામ, સરનામું, GSTIN; બિલ નંબર અને તારીખ; ગ્રાહકની વિગત; પ્લેસ ઓફ સપ્લાય; દરેક આઇટમનું વર્ણન, HSN/SAC, જથ્થો, યુનિટ, રેટ અને ટેક્સેબલ વેલ્યુ; GST નો દર અને રકમ (CGST + SGST અથવા IGST); કુલ રકમ અને સહી. આમાંથી કોઈ ફીલ્ડ રહી જાય તો બિલ અધૂરું ગણાય છે.
GST Invoice કેટલા દિવસમાં બનાવવું ફરજિયાત છે?
માલના વેચાણમાં બિલ માલ મોકલતા પહેલાં અથવા તે જ સમયે બનવું જોઈએ — એટલે કે બિલ માલની સાથે જાય. સેવાઓમાં સેવા આપ્યાના 30 દિવસમાં બિલ બનાવવાનું હોય છે (બેંક, વીમા અને NBFC માટે 45 દિવસ).
CGST, SGST અને IGST કેવી રીતે નક્કી કરવું?
જુઓ કે પ્લેસ ઓફ સપ્લાય (સામાન્ય રીતે માલની ડિલિવરીનું રાજ્ય) તમારા પોતાના રાજ્યમાં છે કે નહીં. તમારા રાજ્યમાં હોય તો CGST અને SGST, દરેક અડધા દરે (18% = 9% + 9%). બીજા રાજ્યમાં હોય તો પૂરા દરનો IGST (18%).
શું હાથથી લખેલું GST બિલ માન્ય છે?
હા, જો તેમાં Rule 46 ની બધી ફરજિયાત વિગતો હોય, નંબર સળંગ હોય અને સહી હોય, તો છાપેલી બિલ-બુક પર હાથથી લખેલું બિલ પણ માન્ય છે. પણ ટેક્સના હિસાબમાં ભૂલ અને GSTR-1 માટે ફરીથી એન્ટ્રીનું કામ વધી જાય છે. જેમને E-Invoice લાગુ પડે છે, તેમના B2B બિલ IRP પર રિપોર્ટ થવા ફરજિયાત છે.
બિલ પર HSN કોડ કેટલા આંકડાનો લખવો?
ગયા નાણાકીય વર્ષમાં aggregate turnover 5 કરોડ રૂપિયા સુધી હોય તો B2B બિલ પર ઓછામાં ઓછો 4 આંકડાનો HSN (B2C પર વૈકલ્પિક); 5 કરોડથી વધુ હોય તો દરેક બિલ પર 6 આંકડા. સેવાઓ માટે SAC કોડ પણ આ જ રીતે.
GST બિલ મોબાઇલથી અથવા ઓનલાઇન કેવી રીતે બનાવવું?
ફોનના બ્રાઉઝરમાં કોઈ ઓનલાઇન GST બિલ મેકર અથવા બિલિંગ સોફ્ટવેર ખોલો, તમારી અને ગ્રાહકની વિગત ભરો, આઇટમ સાથે HSN અને GST રેટ નાખો, અને PDF ડાઉનલોડ કરીને WhatsApp પર મોકલો. VyapRise નું ફ્રી GST ઇન્વોઇસ જનરેટર સાઇન-અપ વગર આ જ કરે છે; રોજનાં બિલ માટે VyapRise એપ બ્રાઉઝરમાં ફોન પર પણ ચાલે છે.
'Choose the address for GST invoicing' નો અર્થ શું છે?
તેનો અર્થ છે: GST બિલ પર કયું સરનામું છપાય, તે પસંદ કરો. બિલ પર એ જ સરનામું હોવું જોઈએ જે તે GSTIN સાથે રજિસ્ટર્ડ છે, કારણ કે GSTIN ના પહેલા બે આંકડા રાજ્ય બતાવે છે અને તેનાથી જ CGST + SGST કે IGST નક્કી થાય છે. જો તમારા એકથી વધુ રાજ્યોમાં GSTIN હોય, તો જે GSTIN પર બિલ બનાવવાનું છે તે રાજ્યનું સરનામું પસંદ કરો.
બિલ બન્યા પછી ભૂલ ખબર પડે તો શું કરવું?
બિલનો નંબર બદલશો નહીં કે ભૂંસશો નહીં. રકમ ઘટાડવી હોય તો Credit Note અને વધારવી હોય તો Debit Note જારી કરો. ગ્રાહકનો GSTIN ખોટો હોય તો GSTR-1 માં સુધારા (Amendment) થી સુધારો થાય છે — તમારા CA પાસેથી સમયમર્યાદા પૂછી લો.